Ga direct naar inhoud

Paltz Biënnale - kunstenaars in het bos

··········

In de bossen bij Soest is na een try out in 2016 dit jaar voor het eerst de Paltz Biënnale te zien. Acht kunstenaars werkten in en met het bos.
Elaine Vis doet verslag

Monika Dahlberg

Monika Dahlberg

Hoe kijken kunstenaars?

De vogels zingen uit volle borst als ik landgoed De Paltz betreed. Een typisch romantisch landschap met een waterval, faunahuis, dassenburcht, koetshuis en kapschuur. Dit stuk bos van 5 hectare groot is door verschillende eigenaren sinds 1867 beetje bij beetje omgetoverd. Het totaal vervallen herdershuis is in 1998 vervangen door een nieuw huis. 
Verharde en onverharde paden voeren langs afwisselende bospartijen en borders met allerlei bloeiende planten maar ook veel varens. Het idyllische terrein biedt door de routing een optimale ervaring en lijkt immens groot.
Hier vindt de eerste Paltz Biënnale plaats. De hele maand juni is het landgoed van Wouter Blom en Meria Bakker in de weekenden opengesteld en kan men werk van de acht geselecteerde kunstenaars ontdekken. De kunstenaars zijn: Marianne Lammersen, PJ Roggeband, Monika Dahlberg, Tamara van San, Yasser Ballemans, Maurice Meewisse, Leonard van Munster en Jonathan Straatman.

‘Hoe kijken kunstenaars?’ was de leidende vraag bij de selectie. De tijdelijke kunstwerken ontstonden in de loop van enkele maanden vanuit de plek, het proces werd als net zo belangrijk ervaren als de uitkomst. Gerard Wielenga en Ferry van Nimwegen maakten er een film over die doorlopend vertoond wordt in de kapschuur.

Yasser Ballemans

Yasser Ballemans

De maskers van Yasser Ballemans die bij de ingang hangen mag je opzetten. Tussen het dode loof onder aan de stammen van het perceel met Douglassparren komen ze het best tot hun recht, daar lijken het vanaf een afstand bosgeesten. Terwijl je rondloopt op het terrein voel je je bespied, ook door zijn maskers van gevonden takjes die opgaan in de omgeving. Van dichtbij zie je hoe ingenieus Ballemans de werken van hergebruikt makelaarskarton met tie-rips in elkaar heeft gezet. Het plastic materiaal botst mooi met de rauwe boomstammen waarop hij de maskers bevestigd. De tegenstelling tussen het artificiële en het natuurlijke komt zo in het werk én in het landschap tot uitdrukking.
Dat je de natuur niet kan temmen onderschrijft Leonard van Munster met zijn werk. Als uitgangspunt nam hij de duizendknoop, een verguisd kruidje dat binnen de kortste keren een hele tuin in beslag neemt, woekert met zijn wortels onder de grond en andere planten verstikt. Op zijn beurt woekerde Van Munster met rode plastic buizen in precies dat stuk bos waar de duizendknoop nog niet bedwongen is.

Marianne Lammersen

Marianne Lammersen

Van een heel andere aard is het zorgvuldig gestileerde uitgevoerde werk van Marianne Lammersen. Een schijnbaar verfomfaaide witte richtingaanwijzer wijst in het donkere bos alle kanten op. Even verderop lijkt door een harde windvlaag een tent tegen een boom gesmakt. Hij hangt er hulpeloos bij. Het in waaiervormen gelegde stenen pad door het gebied was de bron voor het werk. Elf jaar lang werkte een stratenmaker in zijn eentje aan dit pad, terwijl een tentje op wielen hem beschermde tegen overmatige zon en tegen regen. Lammersen had gehoopt te kunnen verdwalen op de Paltz en gaf de attributen van de stratenmaker als het ware een zwieperd. Dat levert twee prachtige installaties op. Minpuntje is dat de werken te dicht bij elkaar staan.

De vorige eigenaar van het landgoed, putdekselmiljonair E.S. Raatjes, ving in zijn Faunahuis zieke reeën, vossen en vogels op. Met aanstekelijke humor realiseerde PJ Roggeband er nu een vegetarische dierentuin. In een losse kooi staat een potplant, op het plantenetiket lees ik ‘paard’. Verderop, in de oude ijzeren kooien huist Varkensgras, de Slangkalebas, de Geitenbaard, de Hondstong en het Bokjessteenbreek. Kunstenaar PJ Roggeband houdt al heel lang van woorden, van hun vorm en hun betekenis. In 2002 richtte hij het Elfletterig Genootschap op, een club met woorden als lid. Maar wel woorden die elf letters lang zijn. In al zijn werken met tuinen en planten groeien woorden uit tot nieuwe entiteiten.

Al wandelend kom ik verschillende vogelhuisjes van Tamara van San tegen. De in het bos bestaande vogelverblijven, de strakke bouwsels hangend tegen de stam, vormde zij om tot kleurige organische sculpturen in de bomen. Soms plakte zij meerdere huisjes tegen elkaar tot een bijna ondefinieerbaar object.

Jonathan Straatman

Jonathan Straatman

In het hart van de tuin stort een waterval zich naar beneden met veel kabaal. Het lawaai van vallend water vermengt zich met een repeterend mechanisch geluid. Enorme, van sloophout gebouwde, raderen verdelen het vallende water in verschillende houten goten die uiteindelijk meerdere stroompjes water voorzien voordat alles weer samenkomt in de vijver. Jonathan Straatman bouwde de immense installatie van gevonden houten planken. Deze jonge kunstenaar heeft een goed gevoel voor maatvoering en is niet bang om grote ruimten te benutten voor zijn tijdelijke, monumentale, architectonische werken.

Iets verder, bij de vijver, weerspiegelt een opstelling van witte beelden met zwarte Mickey Mouse oren zich in het water. Monika Dahlberg, post doorgaans elke dag selfies op Facebook waarin zij verschillende rollen aanneemt. Is dit werk, opgebouwd met door bewoners uit Soest geschonken Afrikaanse beelden, te lezen als een selfie? Of profileert het uitheemse zich als iets inheems en vice versa?

Verder wandelend, in een uithoek van de tuin, kom ik bijna per ongeluk het werk van Maurice Meewisse tegen. Een absoluut hoogtepunt. Het pad erheen bestaat uit houtspaanders die vrijkwamen bij de vervaardiging van de metershoge vlaggenmast die schijnbaar uit een half ontwortelde Douglasspar groeit. De statige hoge witte mast met oranje kop heeft zelfs een touwtje om de afwezige vlag te hijsen. De mast, representatief voor maatschappelijke conventies, werkt vervreemdend in dit bos met hoge dennen. Zo alleen, zo fier, zo overtuigend echt.

Paltz Biënnale ‘18
alle weekenden in juni op
van 11.00- 18.00 uur
Entree: 5 euro
Tot 18 jaar: gratis

© LUCY 30-5-2018. Tekst: Elaine Vis. Foto's: Gerard Wielinga

Maurice Meewisse

Maurice Meewisse

Maurice Meewisse

Maurice Meewisse

Deel dit artikel

  • Facebook

Paltzbiënnale ‘18

Maurice Meewisse

Paltz Biënnale ‘18
alle weekenden in juni op
van 11.00- 18.00 uur
Entree: 5 euro
Tot 18 jaar: gratis


Kunstenaars: Marianne Lammersen, JP Roggeband, Monika Dahlberg, Tamara van San, Yasser Ballemans, Maurice Meewisse, Leonard van Munster en Jonathan Straatman.


Meer informatie:
www.paltzbiennale.nl

Bij het Herdershuis op landgoed De Paltz,
ingang Heezerspoor Westzijde.
Paltz 3 3768ML Soest